İCAT NEDİR?
Buluş
ya da icat daha önce bulunmayan bir şeyin, insan zekasının bir problemin
çözümünün sağlanması amacıyla, yenilik unsuru taşıyan bir ürünün
yaratılmasıdır. Yeni yaratılan bu ürün belirli bir insan ihtiyaçlarını
karşılamak,bir işin daha verimli yapma isteği sonucuyla, teknik problemlere
getirilen bir çözümdür. Buluş, ferdi
çalışmaların bir sonucu olabileceği gibi grup çalışmalarının sonucu olarak da
ortaya çıkabilir. Yapılan buluşlara, faydalı model belgesi yahut patent verilerek
buluşlar korunmaktadır.
PATENT NEDİR?
İngilizce
kökenli bir kelime olan Patent, bir buluşu tasdik eden ve
buluş konusu ürünü bir süre üretme, saklama ve ithal etme hakkıdır. Özellikle
sanayinin gelişmesinden sonra gerekliliği ve önemi artan patentin, resmi bir organ
tarafından tanınan hakla belirli bir süre mucidin izni olmaksızın buluşun
başkaları tarafından kullanılmaması, çalınmaması ve taklitlerinden korunması
için, bu belge ile kendisine hak tanınmıştır. Sınai mülkiyet haklarından biri
olan patent,
dizi halinde üretilecek olan malın ölçünlere uygun olarak sadece iki imalatçı
tarafından üretilmesi hakkını temsil etmektedir. Patent hakkı, genellikle
buluş sonucu ortaya çıkan mamullerle sınırlı tutulmaktadır.
Beynelmilel
hakkı mevcut olmayan patentin tüm kazancı, genellikle kendi bulunduğu ülke
sınırları içinde geçerlidir. Üretilen mamuller şayet başka devletlere
gönderilicek ise buluş sahibinin ayrı ayrı o ülkelere başvuru yapması
gerekmektedir.
Özellikle
teknoloji transferlerinin aracı olmasından ötürü patent, gelişmekte olan
ülkeleri daha çok ilgilendirmekte ve sınai mülkiyet haklarının içinde önemli
bir yer tutmaktadır.
Cihazlar,
makineler, araçlar, aygıtlar kısaca yeni tekniğin bilinen durumunu aşan ve
sanayiye uygulanabilir olan buluşlara patent verilerek ‘patent
koruması’ kapsamında yer almaktadır.
Buluşların
patent
belgesi ile himaye edilmesi sadece buluş sahibine ası sağlayan bir olgu değil,
aksine patent sistemi, ülkesel boyutla hatta uluslararası alanda mühim
fonksiyonlara sahiptir.
Patent yasalarının amacı; buluş
yapma faaliyetini özendirmek, yenilikçi ve yaratıcı fikirleri teşvik etmek için
gerekli olan korumayı ve buluşların sanayiye uygulanması ile teknik; teknoloji
transferleri sağlayarak da ekonomik ve sosyal ilerlemenin gerçeklerştirilmesini
sağlamaktır.
Patent, bir çeşit fikri mülkiyet
hakkıdır. Bu fikri mülkiyet satılabilir, miras kalabilir ve ipotek
ettirilebilir. Patent sahibi, mamulünü dilediği kimselere lisans aracılığıyla;
buluşun alış, satış yahut kullanım haklarını devredebilir. Buluşun başkaları
tarafından imalini, satışını yahut kullanımını istediği gibi engelleme ve
yönetme hakkına da sahiptir.
15.
yüzyılda İtalya’ da tohumları atılan patent verme uygulaması, sonraki iki
yüzyıl içinde Avrupanın çeşitli ülkelerinde de baş göstermiştir. Önceleri tek
bir ülkede kullanılan patent verme uygulaması, sonraki
yıllarda diğer devletlere de model olmuştur. İlk olarak resmi tescilli patent
verme uygulaması 1970 yılında
Amerika’ da ortaya çıkmış, kısa sürenin ardından, 1971 yılında da Fransa bu
uygulamayı benimseyip ülkesinde kullanmıştır.
Patent verme uygulaması ülkemizde ise; Selcuklu Döneminde,
Ahilik Teşkilatı, patent şartlarını tam karşılamasa da buna benzer bir
uygulamayı yürütmüşlerdir. Sosyalist devletlerde patent verme uygulamasından
söz etmek mümkün değildir ancak buluş sahibine bazı ayrıcalıklar tanınan bir
sertifika verilmektedir.
PATENT
NASIL ALINIR?
Fazla
bir çaba ve masraf gerekmeksizin patent sahibi olmak oldukça
kolaydır. Eğer bulduğunuz, yaptığınız buluşun özgün ve yenilikçi olduğunu
düşünüyorsanız ilk önce Türk Patent Enstitüsü’nden gerekli olan evrakları
tamamladıktan sonra başvurunuzu yapmalısınız. Şayet buluşunuz daha önceki
buluşlardan ciddi farklarla ayrılıyor yahut bulunan buluşa yeni bir şeyler
katıyorsa reddedilme olasılığınız azalır.
Buluşlara
patent
verilebilmesi için aşağıdaki unsurlar gereklidir:
·
Başvuru dilekçesi (bir adet)
·
Buluş konusunu açıklayan belge (üç adet)
·
Patentle koruması istenen buluşun unsurlarını kapsayan talepler (üç adet)
·
Tarifnamede, taleplerde atıf yapılan resimler (üç adet)
·
Özet
Şeklinde
sıralanabilir.
